03/07/2009

Kaozeadennoù war Rezore

Hiriv an deiz un nebeut tud a skriv o sonjoù war Rezore a ziar-benn ar brezhoneg, peanos gober evit ma chomo bev, labour Ofis ar brezhoneg, hag e kavan-me, an tabut-se, pe ar  gaozeadenn-se, interesus bras. D'ober hon eus, ezhomm hon eus, ni brezhonegerion ha tud a labour evit ar brezhoneg, da eskemm, da lâr pe da skriv hor sonjoù, e brezhoneg, e galleg; hag ur blog evel Rezore a zle servij d'an dra se, get ma chomo doujans etre an dud.

Penaos labourat d'an doare efedusan posupl evit ar brezhoneg ? Traoù a vez rebechet d'an Ofis ar brezhoneg. D'am sonj, labour Ofis ar brezhoneg (Oab) a zo talvoudus met an Oab n'eo ket un Akademiezh. N'eus ket Akademiezh evit ar brehzoneg, ha gwell a-ze. Get an ofis e vez graet ul labour pouezus evit brudiñ ar brezhoneg (kumunioù, embreregezhioù...), ar c'hentelioù, an toponomiezh, ar pannelloù divyezhek, ar benvegoù nevez (informatik), ha c'hoazh.  Met, d'am sonj, an Ofis ne labour ket trawalc'h get ar c'hrevredigezhioù a zo e pep lec'h e Breizh, ar an dachenn, ar pezh a zo domaj. Efedusoc'h vehe e labour, ha labour ar c'hrevredigezhioù ivez.

Met, kalz a  vern penaos, ar pezh a lâr Elis n'eo ket faos ivez : get ar Vretoned eo dazont ar brezhoneg. "Mais ce n'est pas aux linguistes de sauver les langues. C'est une tâche qui incombe aux communautés elles-mêmes" eme ar yezhour Jean-Marie Hombert (La Recherche, avril 2009).

E galleg/En français
Plusieurs personnes participent actuellement à un débat très intéressant sur Rezore. Les bretonnants, et les personnes qui travaillent pour la langue bretonne en général, ont besoin de lieux de  débat, d'échange d'idées, en breton, en français, ou autre. Un blog comme Rezore doit servir à ça, à condition de respecter des règles de respect mutuel dans les échanges.

Comment travailler de la manière la plus efficace pour la langue bretonne aujourd'hui, et pour son avenir ? Des reproches sont adressés à l'Office de la langue bretonne (OLB). A mon avis, son travail est important dans bien des domaines (promotion du breton auprès des communes, des entreprises, travail sur la toponymie, les outils informatiques, panneaux bilingues...). Mais l'office n'est pas un académie, comme il y a l'Académie française, et c'est tant mieux. Je pense, cependant, que l'OLB ne travaille pas suffisamment en lien avec les associations présentes sur le terrain. Elle y gagnerait en efficacité, et les associations aussi.

Quoi qu'il en soit, ce que dit Elis n'est pas faux non plus : l'avenir du breton est entre les mains (ou les langues), des Bretons. "Mais ce n'est pas aux linguistes de sauver les langues. C'est une tâche qui incombe aux communautés elles-mêmes" remarque fort justement le linguiste Jean-Marie Hombert (La Recherche, avril 2009).

02/07/2009

Brezhoneg : un nebeut sifroù

brudenevez274379.jpgSetu un nebeud sifroù lennet barzh levr Fañch Broudic "Parler breton au XXIe siècle" a ziar sondaj nevez "TMO-Régions 2007", ha barzh niverenn diwezhañ Brud Nevez (274) e lec'h m'en deus Fañch Broudic diskouezhet disoc'hoù ar sondaj-se e brezhoneg*. 3.108 den a zo bet aterset get TMO e 2007.

- 206.000 den a "gomz" brezhoneg, e kontiñ bugale ar skolioù divyezhek (12.000). 257.000 a oa e 1999 hervez an Insee. 1.100.000 e 1950 hervez Fañch Broudic.
- 80.000 brezhoneger a zo edan 60 vloaz.
- 103.000 a zo retretidi
- 112.000 a zo e chom e Penn ar Bed; 43.750 e Aodoù an Arvor; 33.000 er Morbihan...
- 54 % ag ar vrezhonegerion ha zo brezhonegerezed.
- 62 % a lâr e ouiont lenn brezhoneg.
- 37 % a oar skrivañ (13% "mat tre" pe "mad awalc'h")..
- 14 % a reskont e komzont gwenedeg, da lâred eo 24.000 den.
- 4% ag ar Vretoned etre 15-19 vloaz a c'hell komz (1% e 1997 hervez ar sondaj TMO graet ar bloaz-se).
- 34.500 a ra get ar brezhoneg bemdez.

*Brud nevez, 10 ru Kemper, 29200 Brest. Pellgomz : 02.98.02.68.17. www.emgleobreiz.com

29/06/2009

Pluvigner/Pleuwigner : on y chantera ! Ha sonet 'vo di !

"Kinnig a ra Kerlenn Sten Kidna div abadenn e-pad an hañv, "Sonenn ha sonenn a blasenn da blasenn".  Un droiad vale 1,5 kilometrad dezhi dre vanelloù bourc'h Pleuwigner, leun a souezhadennoù. Kanet 'vo, kontet 'vo istorioù hag all. Dalc'het 'vo d'ar gwener 24 a viz Gouere ha d'ar gwener 21 a viz Eost, an emgav 'vo da 8e15 da noz dirak al levraoueg. A-vat. Kerlenn Sten Kidna : 02 97 29 16 58.

Le Cercle Sten Kidna vous propose deux soirées durant l'été, intitulées "Sonenn ha sonenn a blasenn da blasenn". Il s'agira de ballades chantées et contées, pleines de surprises, d'1,5 km, dans les ruelles du bourg de Pluvigner. Elles auront lieu le 24 juillet et le 21 août, rendez-vous à 20h15 devant la bibliothèque. Gratuit. Cercle Sten Kidna : 02 97 29 16 58."

An Alré : Deuit da gomz pep sadorn vintin e miz Gouere

Kemenadenn a-berzh Kerlenn Sten Kidna/Communiqué de Kerlenn Sten Kidna (Auray-An Alré) :

"Pep sadorn a viz Gouere e vo kouviet an dud a gomz brezhoneg ("berton" evel ma vez lâret e Bro An Alré), da eviñ ur banne te, pe kafe, pe kapuchino (mar plij), pe chug fruezh, e sal Kerlenn Sten Kidna, adalek 10e, hag an dra-se evit netra. Ar pal : kaozeal, flapiñ, barbotal, tabutal, eskemm, prederiañ ha c'hoazh... Betek kreisteiz. D'ar 4/07, 11 (betek 11e hepken ar sadorn-se), 18 ha 25. Digor d'an holl (izili ar gevredigezh hag ar re all). Kerlenn Sten Kidna, 6 straed Joseph Rollo, 56400 An Alré. Pellgomz : 02.97.29.16.58."

"Auray : rendez-vous en breton chaque samedi matin en juillet
Tous les samedis matins du mois de juillet, la salle du cercle Sten Kidna sera ouverte, à partir de 10h et jusqu'à 12h, aux personnes parlant breton, pour boire un café, un thé, un capuccino, un jus d'orange. C'est gratuit ! Le but : discuter, échanger, débattre, en breton. Ouvert de 10 h à 12 h, les 4/11/18 et 25 juillet (le 11 jusqu'à 11h). Ouvert à toutes et à tous, membres ou non de l'association. Kerlenn Sten Kidna, 6 rue Joseph Rollo, 56400 Auray/An Alré. Tél. 02.97.29 16 58."

26/06/2009

Pannelloù divyezhek : tabut er c'huzul meur

Tabut a zo bet er c'huzul meur Morbihan a ziar-benn ar pannelloù divyezhek bet lakaet e Bro C'Hallo. Les panneaux bilingues breton-français ont provoqué quelques remous lors de la dernière réunion du conseil général du Morbihan :

"Pan, dans le panneau!
Guy de Kersabiec, élu gallo de Mauron, en a ras-le-bol des panneaux bilingues franco-bretons:«Pour nous, dit-il, c'est comme si c'était du serbo-croate, l'argent dépensé serait mieux utilisé à la défense soit du breton soit du gallo!». Tollé dans l'hémicycle: à droite, Aimé Kerguéris, Pierrik Névannen, Annick Guillou-Moinard rappellent à l'ordre leur collègue, éminent descendant de la noblesse bretonne. Idem à gauche, de la part du Lorientais Yves Lenormand, chantre de l'interceltique."
Le Télégramme, page Bretagne, 25/06/2009.

23/06/2009

Miracle à Brandérion !

Il y a quelques années, je m'étais un peu moqué d'une déclaration grandiloquente du maire de Brandérion (Morbihan), Hubert de Lageneste. Voici l'histoire. Des panneaux bilingues (français/breton) avait été installés dans cette commune par le département, mais M. le maire s'était élevé contre le nom choisi pour sa commune en breton : "Branderion" (comme en français, donc, mais sans le "é"). Selon le maire, les anciens disaient "Peurderion". Très bien, mais s'il tenait tant au nom breton de sa commune pourquoi M. de Lageneste n'avait-il, jusqu'alors, pas fait installer le moindre panneau bilingue dans sa commune, notamment aux entrées de bourg, comme l'ont fait maintes communes bretonnes ?

C'est le département qui y a donc installé les premiers panneaux bilingues. Celui-ci, qui travaille en coopération avec l'Office de la langue bretonne, a accepté de changer le nom breton et "Peurderion" a fait son apparition sur les panneaux bilingues départementaux. A la grande joie de M. le maire qui déclara, lors de la cérémonie des voeux municipaux de janvier 2008 : "2007 restera l'année de l'identité retrouvée, c'est-à-dire la reconnaissance officielle du nom de Brandérion en breton : Prederion"... "Identité retrouvée", rien que ça !

Pour autant, "Peurderion" ne figurait toujours pas sur les panneaux d'entrée de bourg. Jusqu'à ce mois-ci ! De nouveaux panneaux ont été installés, rouges et blancs, bien propres sur eux, de même taille pour le français et le breton; d'autres panneaux bilingues ont été installés autour d'un nouveau croisement qui vient d'être aménagé à la sortie du bourg, route de Landévant. Un vrai miracle ! Que fait d'autre M. le maire pour que Brandérion retrouve son "identité" ? Mystère. Mais bon, (petites) félicitations (gourc'hemennoù) quand même.

Christian Le Meut

http://rezore.blogspirit.com/archive/2008/01/09/prederion...

Burzhud e Peurderion ?

Un nebeut bleadeù zo em boa graet goap doc'h un dra a oa bet lâret get an aotrou maer Branderion (56), Hubert de Lageneste*. Setu an istor. Pannelloù divyezhek a oa bet staliet barzh ar gumun-se get departamant ar Morbihan, met an aotroù maer a oa savet a enep an añv dibabet evit Brandérion e brezhoneg: "Branderion". Tud kozh Brandérion a lâr "Peurderion" eme ar maer. Ya, met ar pezh a zo, ne oa ket bet, bizkoazh, lakaet pannelloù divyezhek e gumun Brandérion. Un maer n'eus droad da lakaat pannelloù sort-se en e gumun. Netra ba' Brandérion, perak ?

Ar pannelloù divyezhek kentañ oa bet lakaet, neuze, get departamant ar Morbihan. Hennezh, hag a labour get Ofis ar brezhoneg, n'doa asantet chañch an añv ha setu "Peurderion" lakaet war pannelloù hentoù an departamant. Brav, ha kountant ar maer. E miz Geñver 2008, evit hetoù ar gumun, an aotroù de Lageneste en doa diskleriet, fier bras, an dra-se : "2007 restera l'année de l'identité retrouvée, c'est-à-dire la reconnaissance officielle du nom de Brandérion en breton : Prederion"... "Identité retrouvée" : Bizkoazh kement all !

Ya, met pannell divyezhek ebet c'hoazh evit mont ha dont da vourc'h Peurderion... Betek bremañ : tremenet on e Peurderion ar sizhun-mañ ha petra m'eus gwellet ? Pannelloù divyezhek "Brandérion-Peurderion", nevez flamm, brav ha tout, ruz ha gwenn, memes ment evit an div yezh : fiskal, kwa. Ur  burzhud. Ha pannelloù divyezhek all a zo bet lakaet tro dro d'ur c'hroaz-hent nevez, just ar lerc'h bout aet kuit ag ar vourc'h, war hent Landivan-An Alré. Estroc'h evit an dra-se, petra vez graet get aotroù maer Peurderion evit ar brezhoneg ? N'ouion ket, met gourc'hemennoù (bihan) memestra.
Gortoz pell, gortoz gwell !

Christian Le Meut

* Da lenn :
http://rezore.blogspirit.com/archive/2008/01/09/prederion...