13/09/2009

Mellag/Mellac (29) : un diskouezadeg pederyezhek

kernault386.jpgUn diskouezadeg pederyezhek (brezhoneg, saozneg, kembraeg, galleg), a zo da welet e Maner Kernault, e Mellag, e-tal Kemperle, a ziar-benn ur veaj talvoudus graet get Kervarker e Bro-Gembre, e 1838, e-pad c'hwec'h miz. "Impressions de voyage, un jeune Breton au pays de Galles" a zo anv an diskouezadeg-se a c'hell bout gweladennet betek an 8 a viz Kalan-Gouiañv (miz Du) 2009.

Un exposition quadrilingue (breton, gallois, anglais, français), est à voir au Manoir de Kernault, à Mellac, près de Quimperlé, sur un voyage de six mois fait par l'écrivain breton Hersart de la Villemarqué pendant six mois au pays de Galles, en 1839. "Impressions de voyage, un jeune Breton au pays de Galles" est le titre de cette expo qui peut être visitée jusqu'au 8 novembre 2009.

4 euro evit mont e-barzh. Maner Kernault/Manoir de Kernault : 02 98.71.90.60.

23/07/2009

Famille de Gaulle : on y parlait breton !

Komzet veze brezhoneg ba' tiegezh ar Jeneral de Gaulle : james kement all ! Get ar jeneral e unan : distaget en doa un nebeut gerioù e Kemper, e 1969 met, dreist holl, get e eontr Charles de Gaulle hag en doa desket brezhoneg ha stourmet evit hor yezh e fin an naontekvet kantved. Setu ul liamm davet  Agoravox hag an Ina, e lec'h ma c'heller sellet doc'h Charles de Gaulle e Kemper hag, ar lerc'h, ul liamm all evit gouiet muioc'h a draoù war an eontr.

Dans la famille de Gaulle, on parlait breton ! Le neveu général a prononcé quelques mots en 1969 à Quimper (lien vidéo avec le site d'Agoravox),  mais surtout le tonton, Charles de Gaulle lui aussi, intellectuel ayant appris le breton et pétitionné pour (second lien) :

http://www.agoravox.fr/tribune-libre/article/l-appel-aux-...

http://rezore.blogspirit.com/archive/2007/03/23/charle-de...

17/07/2009

Istor Breizh barzh an Express...

Istor Breizh (ur feson da welet istor Breizh kentoc'h) a zo displeget barzh L'Express/L'hebdo l'Express publie un long article sur l'histoire de la Bretagne, un marronnier d'été :
http://www.lexpress.fr/styles/voyage/bretagne-entre-histo...

15/07/2009

Naoned : tabut a ziar kastel an Duked

Tabut, trouz, bec'h 'zo hiriv an deiz a zivout bruderezh graet evit Kastell an duked, e Naoned, hag a zo bet lakaet get "kastelloù al Liger". Tud zo n'int ket gwall kountant get-se./Il y a du débat actuellement du coté de Nantes à propos d'une publicité pour le château des ducs de Bretagne mis  dans le même sac que les Châteaux de la Loire... Et certains ne sont pas contents comme l'indique cet article de Ouest-France :

http://www.ouest-france.fr/actu/actu_B_-Nantes-chateau-br...

06/07/2009

Istor/Histoire : un diskouezadeg e Kastell Briant

Un diskouezadeg da welet ? Une expo à voir ? "L'histoire des marches de Bretagne. L'exposition-événement « Les marches de Bretagne, frontières de l'histoire » vient d'ouvrir au public dans le château de Châteaubriant (Loire-Atlantique). Elle raconte l'évolution de cette ligne de forteresses depuis la formation du duché breton jusqu'à son rattachement au royaume de France. Entrée libre.". Mammenn/Source : 20 minutes (lec'hienn internet).

29/05/2009

Levr/Livre : Le roman de la Bretagne

roman375.jpgMizioù zo m'eus prenet al levr mañ : intereset e oan da lenn ar pezh a skriv un den, Gilles Martin-Chauffier, a zo  penn-kazetennour kelaouenn "Paris Match" a zivout Breizh a zec'h, a vremañ hag en amzer da zont. M'eus ket bet amzer c'hoaz da lenn al levr met  Fanch Broudig, eñv, 'n'eus bet amzer, ha displegiñ a ra e sonj ar e vlog. Ha me, mechal ma m'eus ket kollet ugent euro e brenañ al levr-se, memestra...

Il y a quelques mois j'ai acheté ce livre, Le roman de la Bretagne : j'étais intéressé de lire ce que Gilles-Martin Chauffier, rédacteur en chef de Paris Match, pouvait écrire sur la Bretagne d'hier, d'aujourd'hui, de demain. Je n'ai pas encore eu le temps de lire ce livre mais Fañch l'a eu  et en publie une critique sur son site. Et moi, je me demande si je n'ai pas perdu  20 euro le jour où j'ai acheté le bouquin en question...

http://languebretonne.canalblog.com/

12/04/2009

Histoire de France, langues régionales, matière à lire

Div destenn dalvoudus a zo da lenn war lec'hienn internet "Mescladis i cops de gula", dalc'het get an okitanour Jean-Paul Cavaillé. Unan a ziar-benn istor "ofisiel Bro Frans", hag unan all a ziar an okitaneg hag ar yezhoù rannvroel e Frans c'hoazh. Sonjoù Xavier Darcos, da skouer, a zo da lenn...

"Mythes officiels, mythes alternatifs. Histoire de France, histoire d’Occitanie" et "Des crocodiles en Périgord, ou les amours occitanes des inspecteurs généraux", deux articles intéressants à lire sur :

http://taban.canalblog.com/

29/01/2009

Naoned : gweladennet m'eus Kastell an duked

Naoned348.jpgDisul paseet m'eus gweladennet Kastell duked Breizh e Naoned, hag ar mirdi savet e-barzh a ziar istor Naoned.  Pemp euro eo evit monet a-barzh, n'eo ket ker met, ma faota deoc'h selaoù  an displegannedoù e brezhoneg, koust a rayo tri euro oc'hpenn evit feurmiñ ur "c'hlevheñcher", da lâret eo un "audioguide".  Fiskal eo : 110 displegadenn a zo bet enrollet get brezhonegerion ampart (evel Manu Mehut, aktour ha animatour radio). Ha, mard oc'h kollet, ma ne gomprenit ket ur ger bennak, an displegadennoù (e galleg) a zo bet lakaet dre skrid ba' pep sal (32 a zo).

Mod-se m'eus heuliet an traoù get ur mignon a zo e chom e Naoned.

Kastell duked Breizh eo, kaer-tre da welet ag an diabarzh. Kempennet eo bet d'un doare modern awalc'h, ha brav, d'am sonj. Met ar mirdi staliet a-barzh a zo mirdi istor Naoned ha pas istor Breizh. Ha c'hoazh, Naoned adalek Anna Vreizh. Ur sal hepken a zo war ar ragistor, an henamzer hag ar grennamzer. Ar sal gentañ nemeti ! En eilvet sal e vez diskouezhet ur filmig, ur sort tresadenn bev, war istor Anna Vreizh. Kaer eo, ha n'eo ket kuzhet youl an dukez a faote dezhi e vehe chomet emrenn Breizh. N'eo ket kuzhet ivez ar brezel spontus a oa bet etre 1488 ha 1491 etre Bro C'hall ha Breizh...

Ar lerc'h, salioù all a ziskouez penaos an Naonediz a oa konversanted a-feson, betek mont da brenañ ha da werzhiñ tud, ar re zu ag Afrika! Spontus bras eo ur sal savet evel ma vehemp e-barzh ur vag a gase ar sklaved d'an Antilhez. Ur verb nevez a m'eus desket : "morianeta" ("faire la traite des nègres")... Hag ar c'honwerzh-se doa padet betek kreiz an naontekvet kantved daoust dezhan bout difennet groñs dija.

Met tud Naoned a oa barrek bras ivez evit doareieù all d'ober konwerzh pe da sevel uzinioù (friturioù, uzinioù bagoù, sukr pe katew evel LU). An istor-se a zo displeget ivez, evel ar pezh a oa c'hoarvezet e-pad an dispac'h, an eil brezel, ha c'hoazh. Interesus eo, ha deverrus ivez.

Goude bout gweladennet ar mirdi, dizoloet m'eus ar c'hastell e-unan en ur ober tro an hent-ged, ur bourmenadenn istorel kentelius ivez. Ha displegadennoù 'zo a zo skrivet e brezhoneg ivez, ar pezh n'eo ket gwir er mirdi e-lec'h n'eus nemet an "audioguide" evit ho ambrougiñ e brezhoneg.

En français : petite visite - conseillée - au Château des ducs de Bretagne à Nantes et au musée installé à l'intérieur qui retrace l'histoire de la ville de Nantes depuis 500 ans.

Christian Le Meut

ww.chateau-nantes.fr

 

18/01/2009

La Poste, fossoyeur de la langue bretonne ?

La lecture de la presse locale, ce samedi matin, réservait une surprise : la Poste, pour des raisons techniques internes, "incite les communes à donner noms de rues et numéros d'habitation aux villages qui n'en ont pas" et "elle recommande de choisir le français plutôt que le breton pour les dénominations" (Le Télégramme, page 9, samedi 17 janvier, lien ci-dessous). Yves Amiard, directeur du courrier pour l'Ouest explique que les machines ont quelques difficultés avec la langue bretonne : "Les apostrophes perturbent la lecture optique", explique-t-il en rajoutant : "Ce n'est pas la langue bretonne qui nous gêne mais ces apostrophes"... Lire l'article ci-dessous, puis la réaction légitimement indignée de Christian Guyonvarc'h, vice président du conseil régional de Bretagne.

http://www.letelegramme.com/gratuit/generales/regions/bre...

Et le point de vue de Christian Guyonvarc'h :
http://www.agencebretagnepresse.com/fetch.php?id=13665

13/01/2009

Histoire : la Bretagne "duché indépendant" selon Joël Cornette

cornette341.jpgE brezhoneg/en breton. Digwener paseet m'eus klewet un abadenn skingomz interesus war France culture, da 9e ("La fabrique de l'histoire"). Tri den a oa bet pedet, istorourion hag o doa graet berzh al levrioù embannet gete e fin 2008, ar pezh a oa bet souezhus evit tud France culture. Sellit ta : levrioù war un danvez "rannvroel" (evit daou anezhe) ha, souezhusoc'h c'hoazh, al levrioù-se ne oant ket bet kinniget war France culture d'ar c'houlz-se. Levrioù a zo, a c'hell gober berzh, bout gwerzhet ur bochad anezhe, hep bout bet kinniget ha brudet get mediaioù a Bariz. Bizkoazh kement all !

E-mesk an tri istorour, Joël Cornette, brudet awalc'h bremañ evit bout bet embannet getan  "Histoire de la Bretagne et des Bretons", e 2005 (embannet en-dro ar bloaz-mañ e stum "sakod" get Folio). Daou bezh mell levr, 1.400 pajenn en holl, aes da lenn memestra, a zispleg istor Breizh. Joël Cornette a oa bet pedet evit e levr a ziar-benn markiz Pont Kalek, bet krouget e 1720, da vare Loeiz pempzekved. Hag, evit displegiñ perak ar markiz-se en doa kemeret perzh en un emsavadeg tro-dro 1720, J. Cornette zo aet un tammig pelloc'h ha lâret en deus penaos a oa bet Breizh un "dukaj dizalc'h"*. An abadenn-se a c'hell bout selaouet (moarvat), war lerc'hienn France culture.

E galleg/En français. Vendredi matin j'ai entendu une émission de radio intéressante sur France Culture, à 9h, "La fabrique de l'histoire". Trois personnes étaient invitées, des historiens, dont les livres édités fin 2008 ont rencontré un certain succès, à la surprise des animateurs de l'émission. Voyez donc ! Des livres à  matière "régionale" (pour deux d'entre eux) et qui, en plus, n'avaient pas fait l'objet d'une présentation sur France culture. Ainsi donc des livres d'histoire "régionale" peuvent rencontrer le succès sans être promus par les médias parisiens. Incroyable !

Parmi les trois historiens invités (liste ci-dessous), Joël Cornette, connu pour avoir édité en 2005 une remarquable "Histoire de la Bretagne et des Bretons", réédités en poche cette année chez Folio. Deux gros livres, 1.400 pages en tout, faciles à lire cependant, sur l'histoire de la Bretagne. J. Cornette était invité pour son nouveau livre sur le marquis de Pontcallec, pendu en 1720, au début du règne de Louis XV, pour avoir pris part à un soulèvement. Pour expliquer celui-ci, Joël Cornette est allé un peu plus loin et a expliqué que la Bretagne fut un "duché indépendant". L'émission, du 9 janvier, peut être (probablement) réécoutée sur le site de France culture.

Les invités de l'émission : "Joël Cornette «Le marquis et le régent : une conspiration bretonne à l'aube des Lumières » (éd. taillandier); Martine Veillet «J'étais médecin dans les tranchées : 2 août 1914-14 juillet 1919» de Louis Maufrais (éd. Robert Laffont);  Alain Lottin «La révolte des gueux, en Flandre, Artois et Hainault» (éd. Les Echos du Pas-De-Calais).

http://www.radiofrance.fr/chaines/france-culture2/emissio...

* Geriadur Favereau : "Dukaj" pe "dukelezh", evit "duché".

Toutes les notes