rezore

Gwellet m'eus penaos tud o deus "manifestet" e straedoù An Oriant, barzh baleadenn vras Gouelioù etrekeltiek, disul paseet*, get aotre an aozourion evit goulenn "doujans d'hon gwirioù ha d'hor sevenadur". Mechal memestra mard eh eus doujans d'ar brezhoneg get ar gouelioù-se o-unan... Ha n'on ket ma-unan, setu ar pezh a skrive ur c'hazetenner war e leve, Job Jaffré, barzh ar gazetenn bemdeziek La Liberté du Morbihan, d'ar 15 a viz Eost 1981 dija :

"Ha ! Komzomp enta ag ar brezhoneg evit lâret penaos c'hoazh ar wezh-mañ emañ disterik e lodenn er gouelioù-mañ sañset "etregeltiek"", a-wael hani ar brezhoneg implijet er c'hornad-mañ. Na c'houlennit ket get ar Pennoù Bras, an Dudjentil ar Gelted Vras. Ger brezhoneg erbet gete peogwir ne ouiont ket. Nemet ur filajig bourrapl etrezomp, ger erbet hed-a-hed d'an deizioù, d'an c'hoarioù, d'ar valeadenn vras, d'an nozvezhoù... Graet e vez èl pa ne vehe ket mui bev, hag an dud a gemer poan d'en derc'hel plom a zo e-mesk an holl re vras-se èl estranjourioñ. Me 'gav emañ un dra direzon en ur gêr èl an Oriant lakaet sañset da vout kêrbenn ar sevenadur keltiek e-pad dek deiz. Nend eo ket e-tal ar re-Vras-se e vo kavet harp. Ne vern, dalc'homp start, etrezomp." Skrivet get Job Jaffré (embannet barzh "Etrezomp e brezhoneg", Emglev Bro An Oriant, 2008, p.263-264). 

*Setu al liamm : 

http://www.agencebretagnepresse.com/fetch.php?id=11695

Tu m'eus bet da skrivañ war an tem-se dija :

http://rezore.blogspirit.com/archive/2005/10/05/an-aotrou...

Lu le 15 juillet dernier dans un article consacré au cidre (Le Télégramme) : une entreprise appelée Val de Rance a conçu un nouveau breuvage, un apéritif avec cidre, litchi et "kumquat" (sorte de mandarine amère explique le journal). Et comment la nouvelle boisson a-t-elle été appelée : "Yar mat"...

Pourquoi appeler "Bonnes poules" (ou "bonnes volailles") ce produit ? Y-ont-ils mis du jus de poule, ou du bouillon de poulet ? Evidemment non. Les bretonnants auront sans doute compris qu'il s'agit du "yec'hed mat" qui signifie "bonne santé" et que l'on s'échange en trinquant. Il se prononce souvent raccourci en "yar mat" mais ne s'écrit jamais ainsi. D'où ce quiproquo d'un apéro s'appellant "bonnes poules"...

Les responsables de la société Val de Rance se sont-ils renseignés avant d'accomplir ce forfait orthographique ? Ont-ils pris contact avec des bretonnants capables de les conseiller ? Avec l'Office de la langue bretonne ? Car, mais ils le savent, bien-sûr, le breton est une langue avec ses normes et l'on ne peut faire n'importe quoi avec, au risque du contresens, du ridicule, de l'erreur fatale, comme c'est le cas ici.

Christian Le Meut 

Setu ar pezh m'eus lennet barzh Le Télégramme n'eus ket pell zo (15/07), barzh ur pennad a ziar-benn ar sistr : un embregerezh anvet Val de Rance deus savet un evaj nevez, un digor kalon graet get sistr, litchi ha "kumquat" ("ur sort mandarinenn c'hwerv" eme ar gazetenn)... Ha penaos a zo bet anvet an evaj nevez savet gete ? "Yar mat" !
"Yar mat" ? Perak "yar" ? Perak gober "Bonnes poules" pe "bonnes volailles" ag un evaj get sistr ? Lakaet eo bet kig yar, pe subenn yar, e-barzh ?
Tamm ebet, evel rezon.
C'hwi peus komprenet : "Yec'hed mat" a vez distaget "Yac'h mat" (pe "Yar mat") alies awalc'h get an dud, ha genin ivez. Met ne vez ket skrivet mod-se, tamm ebet, met "Yelc'hed mat", pe  "Yehed mad"... Hag ar "yar" a chom er glud.
E galleg, ur frasenn evel : "Je ne sais pas" a vez lâret alies get an dud "chaipas" met dre skrid, "chaipas" a za da vout : "Je ne sais pas". Pevar ger.
Henvel eo e brezhoneg met get un diforc'h talvoudus memestra : ur bochad tud ne ouiont ket skrivañ brezhoneg rak ne vez ket kelennet hor yezh er skol c'hoazh, nemet get ul lodenn vihan ag ar boblañs.
Farioù sort-se a ziskouez, d'am sonj, yelc'hed fall hor yezh... Ha digaster tud zo. Tud a zibab anvioù e brezhoneg d'ober bruderezh evit o froduioù hep mont da glask pelloc'h.
Pennoù bras Val de Rance, da skouer : ha gouzout a reont penaos eh eus reolennoù evit skrivañ brezhoneg, evel ma z'eus e galleg ? Hag o deus goulennet o ali get brezhonegerion ampart, pe get Ofis ar brezhoneg, araok lakaat an anv-se ? Ne vehe ket kalz a dra d'ober.
Ar pezh a zo sur genin, ne breniñ ket un evaj get un añv ken droch ! Ha c'hwi ?

Christian Le Meut