Ok

En poursuivant votre navigation sur ce site, vous acceptez l'utilisation de cookies. Ces derniers assurent le bon fonctionnement de nos services. En savoir plus.

22/08/2006

A lire pendant l'été : Buddy Longway, the end !

Le vingtième et dernier album de la série Buddy Longway vient de sortir au mois de mai. Depuis trente ans, et en vingt albums, le dessinateur-scénariste Derib a dressé une saga familiale au coeur du XIXe siècle étasunien. Les dix premiers albums furent traduits en breton, dans les années 70-80, par Keit vimp bev, et c’est ainsi que j’ai découvert cette série.

medium_bd1085.2.jpgSelon son biographe-créateur, Buddy Longway est né en 1840, en Irlande et ses parents l’ont amené avec eux pour leur grande traversée vers le Nouveau monde. Hélas, sa mère meurt, et le père s’en va, confiant l’enfant, très jeune, à un oncle. Le premier tome commence plus tard, une fois Buddy devenu un trappeur et un chasseur habile, dans l’Ouest montagneux. De retour au fort avec sa cargaison de peaux, il y voit deux hommes rudoyer une femme et se porte au secours de cette dernière, sans voir que c’est une Indienne. Il fait ainsi la connaissance de Chinook, une Sioux, qui deviendra sa femme.

La vie de Buddy Longway a été imaginée par Derib, c’est une fiction, mais proche de la réalité historique. Au fil des siècles des trappeurs et chasseurs se sont progressivement mélangés avec les populations indiennes. Des langues nouvelles sont même nées, mélanges de français (ou d’anglais) et de langues indiennes. Ces langues sont, semble-t-il, menacées de disparition actuellement, notamment au Canada. Ces trappeurs proches des Indiens ne voyaient pas forcément d’un bon œil l’arrivée de l’armée. L’histoire de Buddy Longway le montre, qui tue un capitaine de l’armée étasunienne, en combat singulier ! Buddy est, pourtant, un homme plutôt pacifique, ayant beaucoup d’amis, blancs ou rouges. Il n’a pas du tout l’état d’esprit colonisateur et cherche plutôt à aider les Indiens. Chasseur, il est proche de la nature et des animaux; il est même prêt, pour nourrir les siens, à semer du blé. Mais il préfère la chasse à l’agriculture ! Son épouse, Chinook est une belle femme, courageuse et sage. Cette série donne  un aperçu de la vie des Indiens, leur sagesse, et leurs divisions, comme la guerre entre les Sioux et les Black feet.

medium_bd20083.2.jpgBlanc ou rouge ?
Buddy et Chinook ont deux enfants, Jérémie et Kathleen. Deux enfants qui passent une enfance dans les montagnes. Mais, devenus grands, ils sont confrontés à la difficulté d’être métisses dans une société raciste. La famille se trouve séparée du onzième au seizième album. Buddy d’un côté, Chinook et Kathleen d’un autre, et Jérémie égaré... Elle se retrouve entière dans le 18e album intitulé “La balle perdue” mais Chinook et Buddy sont très surpris par l’évolution de leur fils Jérémie, devenu un guerrier indien. Il fait partie d’une bande qui attaque l’armée mais aussi les convois civils. Jérémy a failli être pendu par les habitants blancs d’une ville, à cause de sa différence. Sa haine des blancs l’aveugle. Mais il est tué, le lendemain des retrouvailles, par un soldat...

Le vingtième et dernier album vient donc de sortir. Il est intitulé “La source”. Je ne vous dirai pas la fin de l’histoire mais elle n’est pas très drôle. D’ailleurs cette série ne vaut pas par son humour mais par la beauté du dessin, l’attachements aux personnages principaux, la reconstitution fidèle d’une époque loin des clichés sur les cow-boys... Toutes qualités déjà considérables et qui méritent amplement de la découvrir, en français, en breton ou dans toute autre langue.

Christian Le Meut

Buddy Longway, 20 albums édités par Le Lombard. Le dernier : “La source”. En breton : édition Keit vimp bev.

Da lenn e pad an hañv : Buddy Longway

medium_bd20083.jpgEchu eo istor Buddy Longway, jibouesour ha trapour, bet kontet e vuhez e pad tregont vloaz hag e korf ugent albom bandennoù treset (BT), get Derib. Embannet eo get Le Lombard. Troet oa bet e brezhoneg an dek albom kentañ er bleadeù 1970-1980 get Keit vimp bev, setu penaos m’eus dizoloet troioù kaer Buddy Longway, e wreg Chinook, Indianez Sioux anezhi, ha o bugale Jeremy ha Kathleen, metised. Derib n’eus savet ur rummad all anvet Yakari, evit ar re yaouank. Troet oa bet albomoù Yakari e brezhoneg get Keit vimp bev  iwez.

Ganet oa bet Buddy Longway e 1840 e Bro Iwerzhon ha kaset d'ar Bed Nevez, d'ar Stadoù Unanet get e dud pand oa bihan tre. Marv e vamm, aet kuit e dad, Buddy oa bet desavet get un eontr dezhan. Krennard, Buddy a faote dezhan monet da chaseour. Deuet oa da vout ur jibouesour ampart, desket e vicher get ur mignon dezhan, un Indian anvet Bleiz du. Istor buhez Buddy Longway n’eo ket gwir, met n’eo ket pell ag ar wirionez memestra. Rak ur bochad tud eveltan, jibouesourion, trapourion, zo aet o unan, da jiboesat pell, d’en em gavout get an indianed, d’en em zimezin get Indianezed. Meuriadoù ha yezhoù metis zo ganet evel se, kejajoù etre ar galleg pe ar saozneg ha yezhoù indian. Tost da vout kollet eo ar yezhoù se hiriv an deiz.  Buddy Longway n’en deus ket tamm ebet taol spered alouberion ha trevadenourion ar vro. Ne faota ket dezhan lazhiñ an Indianed met monet d’o sikouriñ kentoc’h.

medium_bd1085.jpgDiskouezhet 'vez barzh ar rummad BT se buhez an Indianed, o furnez, o sevenadur, hag ivez o diaesamentoù get ar re wenn hag etreze (brezel etre ar Sioux hag ar Black feet, da skouer). Bec’h zo, meur a wezh, etre ar re wenn iwez, etre Buddy hag arme ar Stadoù Unanet da skouer. Ur c’hapitan a zo lazhet getan, daoust da vBudy bout un den habask memestra... Ur bern mignonned en deus, ru pe gwenn. Tost eo d’an natur, d’al loened, met prest eo ivez da hadiñ gwinizh evit magiñ e familh (ne blij ket dezhan al labour se, kavout a ra gwelloc’h monet da jiboesat ha foetañ bro). Chinook, e hanter voutik, a zo ur vaouez koant, kalonek, fur ha speredek.

Gwenn pe ruz ?
Daou krouadur zo ganet en ti : Jeremie ha Kathleen. Met dispartiet eo ar familh e pad pemp albom, etre an unnekvet hag ar c’hwec’hzekvet, get Buddy d’un tu, Chinook ha Kathleen d’un tu all ha Jeremie kollet... En em gavont en dro en triwec’hvet albom anvet “La balle perdue”. Ha Chinook ha Buddy da  vout spontet bras : o mab zo bremañ ur brezelour, aet da stourmiñ get ar re ruz, da lazhiñ tud gwenn, soudarded met siviled iwez ! Daoust da vout hanter gwenn hennezh, get blev melen... Jeremie oa bet tost da vout krouget get tud gwenn peogwir e oa metis. A gaos d’an dra se en deus chanchet penn da benn... Met lazhet eo get ur soudard.

Albom diwezhan ar rummad Buddy Longway zo deuet er maez e miz Mae paseet, an ugentved eo, anvet "La source". Ne larin ket deoc’h fin an istor met, gwir eo lâret, n’eo ket farsus kement-se... Ne chom ket kalz a dud bev barzh familh Buddy ha Chinook e fin an istor. Istorioù Buddy Longway n’int ket gwall farsus, anzav a ran, met bourrapl da lenn, treset mat, kentelius ha deverrus. Ar pezh a zo dija kalz evit an dud a vourra lenn bandennoù treset.

Christian Le Meut

medium_bd9084.3.jpgBuddy Longway, 20 albom e galleg barzh ti Le Lombard; e brezhoneg barzh ti Keit vimp bev (an dek albom kentañ).

War internet : http://www.buddylongway.com/